Ασθένεια
Ολιστική Προσέγγιση Φροντίδας Αλτσχάιμερ
Προφίλ
Η νόσος του Αλτσχάιμερ (AD), συντομογραφία από τον αγγλικό της όρο, είναι ο πιο κοινός τύπος άνοιας στους ηλικιωμένους. Μειώνει τη σκέψη, τη μνήμη και την ανεξαρτησία του ασθενούς, επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής και τη θνησιμότητα του.
Ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) την έχει περιγράψει ως «καταστροφική ασθένεια». Σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση Alzheimer 2018 που κυκλοφόρησε από τη Διεθνή Νόσο του Alzheimer (ADI), υπάρχουν αυτή τη στιγμή τουλάχιστον 50 εκατομμύρια ασθενείς με άνοια παγκοσμίως. Μέχρι το 2050, υπολογίζεται ότι θα φτάσει τα 152 εκατομμύρια, με περίπου το 60%-70% των περιπτώσεων να είναι ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ.
Η πρόκληση στη θεραπεία του Αλτσχάιμερ έγκειται στο γεγονός ότι ο μηχανισμός της νόσου δεν είναι πλήρως κατανοητός. Επί του παρόντος, είναι ευρέως αποδεκτό ότι μια ανισορροπία μεταξύ της παραγωγής και της κάθαρσης του β-αμυλοειδούς (Αβ) θεωρείται ο παράγοντας έναρξης για τον νευροεκφυλισμό και την έναρξη της άνοιας. Μη φυσιολογικά επίπεδα β-αμυλοειδούς σχηματίζουν πλάκες μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου, οι οποίες είναι νευροτοξικές και οδηγούν σε νευρωνικό εκφυλισμό.
Αιτιολογία
Η ασθένεια μπορεί να είναι μια ετερογενής ομάδα καταστάσεων, που προκύπτει υπό την επίδραση διαφόρων παραγόντων (συμπεριλαμβανομένων βιολογικών και ψυχοκοινωνικών παραγόντων). Η έρευνα δείχνει περισσότερους από 30 πιθανούς παράγοντες και υποθέσεις, όπως το οικογενειακό ιστορικό, το γυναικείο φύλο, το τραύμα στο κεφάλι, το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, η νόσος του θυρεοειδούς, η προχωρημένη ή καθυστερημένη ηλικία της μητέρας, οι ιογενείς λοιμώξεις και άλλα.
Κλινικό χαρακτηριστικό
Η εμφάνιση της νόσου είναι αργή ή ύπουλη, συχνά δύσκολο να εντοπιστεί από τους ασθενείς και τις οικογένειές τους. Είναι πιο συχνή σε άτομα άνω των 70 ετών (η μέση ηλικία έναρξης είναι 73 για τους άνδρες και 75 για τις γυναίκες). Σε λίγες περιπτώσεις, τα συμπτώματα γίνονται γρήγορα εμφανή μετά από σωματικές ασθένειες, κατάγματα ή ψυχολογικούς στρεσογόνους παράγοντες. Η νόσος είναι πιο διαδεδομένη στις γυναίκες (αναλογία 3:1 προς τους άνδρες). Τα κύρια συμπτώματα περιλαμβάνουν σταδιακή μείωση της γνωστικής λειτουργίας, ψυχιατρικά συμπτώματα, διαταραχές συμπεριφοράς και σταδιακή απώλεια των ικανοτήτων της καθημερινής ζωής. Η εξέλιξη κατηγοριοποιείται σε τρία στάδια με βάση την επιδείνωση των γνωστικών ικανοτήτων και των σωματικών λειτουργιών.
Στάδιο ήπιας άνοιας (1-3 έτη). Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν απώλεια μνήμης, ιδιαίτερα σε πρόσφατα γεγονότα. μειωμένη κρίση, με δυσκολίες ανάλυσης, σκέψης και χειρισμού σύνθετων προβλημάτων. απροσεξία στις δουλειές ή τις δουλειές του σπιτιού, αδυναμία διαχείρισης αγορών ή οικονομικών ζητημάτων ανεξάρτητα και κοινωνικές δυσκολίες. Αν και ο ασθενής μπορεί ακόμα να εκτελέσει γνωστές καθημερινές εργασίες, αγωνίζεται με νέες δραστηριότητες, εκδηλώνει συναισθηματική αδιαφορία, περιστασιακή ταραχή και συχνά καχυποψία. Υπάρχει αγώνας με τον προσανατολισμό του χρόνου και δυσκολία στην κατανόηση των γεωγραφικών τοποθεσιών. Το περιορισμένο λεξιλόγιο και οι δυσκολίες ονομασίας είναι επίσης κοινές.
Μέτριο στάδιο άνοιας (2-10 ετών). Τα συμπτώματα συνίστανται σε σοβαρή βλάβη τόσο στη βραχυπρόθεσμη όσο και στη μακροπρόθεσμη μνήμη, μειωμένες οπτικές χωρικές ικανότητες για απλές δομές και δυσκολίες στον προσανατολισμό του χρόνου και της τοποθεσίας. Οι ασθενείς αντιμετωπίζουν προκλήσεις στην επίλυση προβλημάτων, στη διάκριση ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ των αντικειμένων και βασίζονται στη βοήθεια για υπαίθριες δραστηριότητες, ντύσιμο, προσωπική υγιεινή και περιποίηση. Χάνουν την ικανότητά τους να κάνουν υπολογισμούς και παρουσιάζουν διάφορα νευρολογικά συμπτώματα όπως αφασία, απραξία και αγνωσία. Η συναισθηματική αδιαφορία μεταμορφώνεται σε ανησυχία, συνεχή περιπλάνηση και ακράτεια.
Στάδιο σοβαρής άνοιας (8-12 ετών). Οι ασθενείς εξαρτώνται εξ ολοκλήρου από τους φροντιστές, βιώνουν βαθιά απώλεια μνήμης με μόνο θραύσματα μνήμης να απομένουν. Γίνονται ανίκανοι να διαχειριστούν τις καθημερινές δραστηριότητες της ζωής, αντιμετωπίζοντας ακράτεια στον έλεγχο του εντέρου και της ουροδόχου κύστης. Μπορεί να εμφανίζουν σιωπή, ακαμψία και η φυσική εξέταση μπορεί να αποκαλύψει θετικά σημάδια συμμετοχής της πυραμιδικής οδού, πρωτόγονα αντανακλαστικά όπως ισχυρή σύλληψη, ψηλαφίσιμο και πιπίλισμα. Τελικά, μπορεί να γλιστρήσουν σε κώμα και συνήθως να υποκύψουν σε επιπλοκές όπως λοιμώξεις.
Εξέταση
Γνωστικές αξιολογήσεις: Συμπεριλαμβανομένων εργαλείων όπως το Mini-Mental State Examination (MMSE) για την αξιολόγηση της γνωστικής λειτουργίας.
Απεικόνιση: Οι μαγνητικές τομογραφίες και η αξονική τομογραφία εγκεφάλου χρησιμοποιούνται για τον αποκλεισμό άλλων αιτιών γνωστικών διαταραχών και την ανίχνευση αλλαγών στη δομή του εγκεφάλου.
Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG): Αξιολογεί τις αλλαγές στην ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου.
Βιοδείκτες: Ορισμένοι βιοδείκτες αίματος ή εγκεφαλονωτιαίου υγρού μπορεί να βοηθήσουν στη διάγνωση.
Διάγνωση
Η διάγνωση της νόσου του Αλτσχάιμερ συνήθως περιλαμβάνει τον αποκλεισμό άλλων πιθανών αιτιών γνωστικών διαταραχών και βασίζεται στα συμπτώματα του ασθενούς, τις κλινικές εκτιμήσεις και τις απεικονιστικές μελέτες. Προς το παρόν, εξακολουθεί να απαιτείται παθολογική εξέταση για την οριστική επιβεβαίωση της διάγνωσης της νόσου του Αλτσχάιμερ.