အဆင့်မြင့်ဒူးပြန်လည်နာလန်ထူဖြေရှင်းချက်

Meniscal Injury

Meniscal ထိခိုက်ဒဏ်ရာများသည် အားကစားအမျိုးမျိုး၊ အထူးသဖြင့် ထိတွေ့အားကစားများတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများနှင့် အလုပ်များတွင်လည်း အဖြစ်များပြီး အခြားအရွတ်ဒဏ်ရာများနှင့် ပေါင်းစပ်လေ့ရှိသည်။ အောက်ခြေထောက်သည် အမြှေးနှင့် ပြင်ပသို့ လှည့်သောအခါတွင် medial meniscus သည် အလွယ်တကူ ဒဏ်ရာရနိုင်ပြီး၊ ဘေးဘက် meniscus သည် tibia ၏အတွင်းပိုင်းလည်ပတ်မှုတွင် ဒဏ်ရာပိုမိုရရှိတတ်သည်။ meniscal ထိခိုက်ဒဏ်ရာများသည် ဒူး၏ hyperflexion သို့မဟုတ် hyperextension သို့မဟုတ် femur နှင့် tibia အကြား တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှုကြောင့်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ပြည်ပမှ အစီရင်ခံစာများ အရ အလယ်အလတ် meniscus ဒဏ်ရာသည် ဘေးထွက် meniscus ထိခိုက်မှုထက် ငါးဆ ပိုမိုအဖြစ်များပြီး ပြည်တွင်း အစီရင်ခံစာများတွင် နှစ်ဖက် meniscus ထိခိုက်မှုမှာ အဖြစ်များကြောင်း သိရသည်။

Medial Collateral Ligament (MCL) ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း။

MCL သည် ၎င်းတို့ကြားတွင် ခြားနားသော ကွာဟမှုမရှိဘဲ အပေါ်ယံနှင့် နက်နဲသော အလွှာများ ပါဝင်သည်။ အပေါ်ယံအလွှာသည် adductor tubercle အနီးတွင်မြစ်ဖျားခံပြီး tibia ၏အပေါ်ပိုင်း၏အတွင်းဘက်ခြမ်းတွင်ထည့်သွင်းပြီးနက်ရှိုင်းသောအလွှာသည် medial epicondyle မှစတင်ကာ tibia ၏အပေါ်ပိုင်း၏အတွင်းဘက်ခြမ်းတွင်ထည့်သွင်းသည်၊ ပူးတွဲဆေးတောင့်ကိုပံ့ပိုးပေးသည်။ နှင့် medial meniscus သို့ချိတ်ဆက်ခြင်း။ MCL တွင် ဒဏ်ရာများသည် tibial ခိုးယူမှုနှင့် ပြင်ပလှည့်ခြင်း သို့မဟုတ် femoral adduction နှင့် internal rotation ကဲ့သို့သော ပြင်ပမှလုပ်ဆောင်သော အင်အားစုများမှ အရင်းခံပါသည်။

Lateral Collateral Ligament (LCL) ထိခိုက်ခြင်း။

LCL ဒဏ်ရာများသည် အဖြစ်နည်းပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ဒူးအဆစ်အတွင်းပိုင်းသို့ အင်အားသုံးခြင်း သို့မဟုတ် ဒူးဆစ်အဆစ်များ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းသို့ ဦးတည်စေသော အခြားအကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်၊ မကြာခဏ အဆစ်ဆေးတောင့်၊ peroneal ကြွက်သားများ၊ biceps femoris၊ တံကောက်ကြောကြွက်သားများ သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာများဖြင့် လိုက်ပါသွားပါသည်။ ဘုံ peroneal အာရုံကြော။

Anterior Cruciate Ligament (ACL) ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း။

ACL သည် tibial condyle ၏ရှေ့ပိုင်းဧရိယာများနှင့် lateral meniscus ၏ရှေ့ဦးချိုကြားတွင်စတင်ပြီး lateral femoral condyle ၏အတွင်းပိုင်း၌အဆုံးသတ်သည်။ ၎င်းတွင် posterior lateral bundle နှင့် anterior medial bundle တို့ ပါဝင်သည်။ ACL ဒဏ်ရာများသည် ပိုအဖြစ်များပြီး မကြာခဏ ပေါင်းစပ်ဒဏ်ရာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော်လည်း သီးခြားဒဏ်ရာများအဖြစ်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

Posterior Cruciate Ligament (PCL) ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း။

PCL သည် tibial အဆစ်မျက်နှာပြင်၏ posterior အသွင်အပြင်ကိုတွယ်ကပ်သည်၊ tibia ၏နောက်ဘက်အပေါ်ဘက်စွန်းအထိ၊ anterior cruciate ligament ၏ posterior medial bundle ၏နောက်ဘက်တွင်အလုပ်လုပ်ပြီး medial femoral condyle ၏ဘေးဘက်ခြမ်းတွင်အဆုံးသတ်သည်။ PCL သည် အတော်အတန် ကြံ့ခိုင်သောကြောင့် ဒဏ်ရာများမှာ မကြာခဏ နည်းပါးပြီး များသောအားဖြင့် သိသာထင်ရှားသော ပြင်ပအင်အားစုများမှ ထွက်ပေါ်လာပြီး အခြားဒဏ်ရာများဖြင့် လိုက်ပါသွားလေ့ရှိသည်။

ဆေးခန်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု- ရောဂါလက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ အဆစ်တည်ငြိမ်မှု အကဲဖြတ်ခြင်း၊ အဆစ်ရွေ့လျားမှု အကွာအဝေးကို တိုင်းတာခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်ပါသည်။

ပုံရိပ်ဖော်လေ့လာမှုများ- X-rays၊ MRI၊ CT scans စသည်တို့သည် အရိုးတည်ဆောက်ပုံများ၊ ပျော့ပျောင်းသောတစ်ရှူးများနှင့် ဒဏ်ရာများ၏အတိုင်းအတာကိုကြည့်ရှုရန်အသုံးပြုသည်။

Arthroscopic စစ်ဆေးခြင်း- အဆစ်၏အတွင်းပိုင်းအခြေအနေများကို တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေသည်။

Meniscal Injury

လူနာများတွင် မကြာခဏ စိတ်ဒဏ်ရာ၊ ဒဏ်ရာရပြီးနောက် နာကျင်မှု၊ နောက်ဆက်တွဲ ဒူးအဆစ်များ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ တိကျစွာ ဒေသစံသတ်မှတ်ထားသော စူးရှသော နာကျင်မှုနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် သီးသန့်နေရာ နာကျင်ခြင်းမျိုး ရှိတတ်သည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီးနောက်၊ အဆစ်များ ထွက်လာခြင်းနှင့်အတူ အဆစ်လော့ခ်ချခြင်း နှင့် ဒူးဆစ်လှုပ်ရှားမှုအတွင်း "လမ်းပေးခြင်း" အသွင်အပြင်၊ နှိပ်ခြင်းဖြင့် လိုက်ပါသွားကာ အဆစ်နေရာများတွင် သိသိသာသာ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှု ဖြစ်ပေါ်ပါသည်။ McMurray's Test သည် အများအားဖြင့် အကောင်းမြင်ပြီး အသုံးအများဆုံး စာမေးပွဲနည်းလမ်းဖြစ်သည်။ Apply Test သည် ဒဏ်ရာရသည့်ဘက်ခြမ်းတွင် နာကျင်မှုကို ခံစားရစေပြီး ပက်လက်ထိုင်နေစဉ် အခြေအနေကို အကဲဖြတ်နိုင်သည်။ အချို့သူများသည် ဒဏ်ရာရနေသော အဆစ်နေရာကို လက်မတစ်ချောင်းထည့်ကာ ခြေထောက်ကို ညင်သာစွာ လှုပ်ယမ်းသည့်စမ်းသပ်မှုတစ်ခုပြုလုပ်ကာ နာကျင်မှုနှင့်အတူ လိုက်ပါလာပါက meniscus သည် အပြုသဘောဆောင်သည်ဟု ခံစားရသည်။

ဒူးဆစ်အဆစ်ရောင်ရမ်းခြင်းသည် မကြာခဏအသုံးပြုလေ့ရှိသော ရောဂါရှာဖွေရေးကိရိယာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒဏ်ရာနေရာသတ်မှတ်ခြင်းကို အထောက်အကူပြုသည်။ အချို့သောကိစ္စများတွင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သော်လည်း၊ ၎င်းကို စစ်ဆေးမှုနည်းလမ်းအသစ်များဖြင့် တဖြည်းဖြည်း အစားထိုးခဲ့သည်။ Arthroscopic စစ်ဆေးခြင်းတွင် အတည်ပြုနှုန်း 90% အထိရှိပြီး ခွဲစိတ်မှုတွင် အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း medial meniscus ၏ နောက်ဦးချိုကို စောင့်ကြည့်ရာတွင် ကန့်သတ်ချက်များရှိသည်။ MRI သည် အဆစ်ပျော့တစ်ရှူးဒဏ်ရာများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်အတွက် အဖိုးတန်ပါသည်။

Medial Collateral Ligament (MCL) ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း။

ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီးနောက်၊ ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုသည် ဒူးဆစ်၏အလယ်အခြမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး သက်သာရာရပြီးနောက် ပိုမိုဆိုးရွားလာကာ အလယ်အလတ်ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ecchymosis ကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဒူးကွေးခြင်း၏ 30° တွင်၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော အဆစ်အာကာသဖွင့်ခြင်းကို ခံစားရနိုင်သည်၊ MCL တင်းမာမှုကို လျှော့ချပေးပြီး positive valgus stress test ကို ခံစားနိုင်သည်။ အပြန်အလှန်နှိုင်းယှဉ်မှုအတွက် valgus stress X-rays သည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသည့်ဘေးဘက်ရှိ အဆစ်နေရာကို 10° ကျော် တိုးလာသည်ကို ပြသသည်၊၊ MCL ၏ လုံးဝပေါက်ပြဲသွားကာ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော အရှေ့ဘက် cruciate ligament ဒဏ်ရာကို ညွှန်ပြသည်။ MRI သည် ပိုမိုရှင်းလင်းသော ရောဂါရှာဖွေမှုကို ပေးသည်။

Lateral Collateral Ligament (LCL) ထိခိုက်ခြင်း။

လူနာများသည် မကြာခဏ ဒူးဆစ်ပေါ်ရှိ အတွင်းအားများ ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီးနောက် ဒူးနာခြင်း ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း နှင့် မကြာခဏ လည်ပင်းရိုးကျိုးခြင်း နှင့် သိသာထင်ရှားသော ဒေသညှာတာမှု ၊ ကပ်လျက်ဖွဲ့စည်းပုံများတွင် ဒဏ်ရာများဖြင့် လိုက်ပါလာသောအခါ သက်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ Valgus ဖိစီးမှုသည် အပြုသဘောဆောင်သော၊ LCL တင်းမာမှု လျော့ကျလာပြီး သိသိသာသာ နူးညံ့မှုနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော အဖွင့်ခံစားမှုဖြစ်သည်။ Valgus stress X-rays သည် ထိခိုက်နေသော ဘက်ခြမ်းတွင် အဆစ်နေရာ တိုးလာသည်ကို ပြသသည်။

Anterior Cruciate Ligament (ACL) ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း။

ACL ဒဏ်ရာများသည် ပြင်းထန်သော ဒူးဆစ်ဒဏ်ရာ၊ စုတ်ပြဲခြင်းကို ခံစားသိရှိနိုင်ခြင်း၊ ဒူးဆစ်နာကျင်ခြင်း၊ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှုကို ထပ်ခါထပ်ခါ မလုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် လေ့ကျင့်ခန်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်တတ်သည်။ နောက်ဆက်တွဲအဆစ်ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် hemarthrosis ဖြစ်ပွားပြီးအံဆွဲစစ်ဆေးမှုသည်အပြုသဘောဖြစ်သည်။ ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုသည် အသေးစိတ်စစ်ဆေးမှုများကို စိန်ခေါ်လေ့ရှိသော်လည်း မေ့ဆေးပြီးနောက် သို့မဟုတ် စူးရှသောကာလတွင် စစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အပြုသဘောဆောင်သော ရှေ့အံဆွဲစမ်းသပ်မှု၊ Lachman စမ်းသပ်မှု၊ pivot shift test နှင့် jerk test သည် ACL ဒဏ်ရာကို ညွှန်ပြသည်။ လူနာ၏ခြေထောက်တွဲလောင်းဖြင့်ပြုလုပ်သော Lachman စမ်းသပ်မှုသည် အပေါင်းလက္ခဏာဖြစ်ပြီး ACL ဒဏ်ရာကို ညွှန်ပြသည်။ Avulsion fractures များကို ထောက်လှမ်းရန်အတွက် X-ray များသည် ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ရှေ့အံဆွဲစမ်းသပ် X-rays သည် ACL ဒဏ်ရာကို ညွှန်ပြပြီး အရှေ့ဘက် tibial displacement ကိုပြသသည်။ MRI သည် အတော်လေးတိကျသော ရောဂါရှာဖွေမှုကို ပေးသည်။

Posterior Cruciate Ligament (PCL) ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း။

PCL ဒဏ်ရာများ၏ လက္ခဏာများသည် ACL ဒဏ်ရာများနှင့် ဆင်တူပြီး စူးရှသော ဒဏ်ရာ၏ ရှင်းလင်းသော မှတ်တမ်းရှိသည်။ Posterior drawer test သည် positive ဖြစ်ပြီး ရောဂါရှာဖွေရန်အတွက် X-ray ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 90° ဒူးကွေးကွေးထားသော ခြေနှစ်ဘက်လုံးအား စစ်ဆေးရေးစားပွဲပေါ်တွင် ပက်လက်လှဲလျောင်းနေသော လူနာများသည် ကျောဘက်တစ်ကိုယ်လုံး ပျော့သွားခြင်းကို ခံစားရနိုင်သည်။ စစ်ဆေးသူသည် လူနာ၏ အမြှေးကို အဝေးတွင် ကိုင်ထားပြီး တင်ပါးနှင့် ဒူးကို ဆန့်လိုက်သောအခါ၊ proximal tibia ၏ နောက်ဘက်ရွေ့လျားမှုသည် ပိုမိုသိသာထင်ရှားလာပြီး PCL ပေါက်ပြဲမှုကို ညွှန်ပြသည်။ X-rays သည် PCL avulsion fractures ကိုပြသသည်။ MRI သည် PCL ဒဏ်ရာကိုရှာဖွေရန်အတွက် အတော်လေးတိကျပါသည်။