Dyzlary dikeltmegiň ösen çözgütleri
Etiologiýa
Meniskal şikes
Meniskal şikesler sportuň dürli görnüşlerinde ýüze çykýar, esasanam sport bilen meşgullanýar we gündelik işlerde we işlerde köplenç beýleki baglaryň şikesleri bilen utgaşýar. Orta aýak meniskusy aşaky aýagyň femura garanyňda daşarky aýlananda aňsatlyk bilen ýaralanýar, gapdal meniskus tibia içerki aýlanyşynda has köp ýaralanýar. Meniskal şikesler, giperfleksiýa ýa-da dyzyň giperekstensiýasy ýa-da femur bilen tibia arasynda göni täsir sebäpli ýüze çykyp biler. Daşary ýurtlardan gelen habarlarda orta meniskus şikesleriniň gapdal menisk şikeslerinden bäş esse köpdügini, içerki habarlarda bolsa gapdal meniskus şikesleriniň has köp ýaýrandygyny görkezýär.
Medial girew baglanyşygy (MCL) şikes
MCL, arasynda tapawutly boşluk bolmazdan ýüzleý we çuň gatlaklardan durýar. Ficüzleý gatlak garyndy inçekeseliniň golaýynda döräp, tibiýanyň ýokarky ujunyň içki tarapyna, çuň gatlak orta epikondile başlaýar we tibiýanyň ýokarky ujunyň içki bölegine goşulyp, bilelikdäki kapsulanyň goşant goşýar. we orta meniskusa birikmek. MCL-e ýetirilen şikesler, tibial ogurlamak we daşarky aýlanma ýa-da femoral goşulma we içki aýlanma ýaly daşardan hereket edýän güýçlerden gelip çykýar.
Gapdal girew baglanyşygy (LCL) şikes
LCL şikesleri az duş gelýär we adatça dyz bogunlarynyň iç ýüzüne güýç ulanylmagy ýa-da dyz bogunlarynyň varus şikeslenmegine sebäp bolýan beýleki sebäpler, köplenç bogun kapsulasyna, peroneal muskullara, biceps femorisine, kesilen muskullara ýa-da hatda umumy peroneal nerw.
Öňki haç çyzgysy (ACL) şikes
ACL tibial ýapgynyň öňki ýerleri bilen gapdal meniskusyň öňki şahynyň arasynda başlaýar we gapdal femoral ýapgynyň içki böleginde gutarýar. Ol yzky gapdal bukjadan we öňdäki medial bukjadan durýar. ACL şikesleri has ýygy duş gelýär, köplenç birleşdirilen şikesleriň bir bölegi, ýöne izolirlenen şikesler hökmünde hem bolup biler.
Yzky haç çyzgysy (PCL) şikes
PCL tibial bogun ýüzüniň yzky tarapyna birikýär, tibiýanyň yzky ýokarky ujuna çenli uzalyp gidýär, öňdäki haç bagynyň yzky medial bukjasynyň arkasyna ylgaýar we orta femoral ýapgysynyň gapdal tarapynda gutarýar. PCL birneme ygtybarly, şonuň üçin şikesler ýygy-ýygydan ýüze çykýar, köplenç möhüm daşarky güýçlerden emele gelýär we köplenç beýleki şikesler bilen bilelikde bolýar.
Synag
Kliniki synag: Alamatlara syn etmegi, bilelikdäki durnuklylygy bahalandyrmagy, bilelikdäki hereket aralygyny ölçemegi we ş.m. öz içine alýar.
Surat gözlegleri: Süňk gurluşlaryny, ýumşak dokumalary we şikesleriň derejesini görmek üçin ulanylýan rentgen şöhleleri, MRI, KT barlaglary we ş.m.
Artroskopiki barlag: Diagnoz we bejergä kömek edip, bogunyň içki ýagdaýyna gönüden-göni gözegçilik edýär.
Diagnoz
Meniskal şikes
Näsaglarda köplenç trawma, şikesden soňky derrew agyry, dyz bogunlarynyň çişmegi, nädogry lokallaşdyrylan ýiti agyry we soňra belli bir ýerdäki agyry bolýar. Injuryaralanmadan soň, bogun gulplanmagy we dyz bogun hereketi wagtynda "basmagyň" peýda bolmagy, basmak bilen bilelikde we bilelikdäki giňişlikde lokallaşdyrylan ýumşaklyk ýüze çykýar. MakMurreýiň synagy köplenç oňyn we iň köp ulanylýan synag usulydyr. “Apply Test” ýaralanan tarapda agyry döredip biler we ýüküň aşagynda oturanda ýagdaýa baha berip biler. Käbirleri, bir barmagyny ýaralanan tarapyň bogun giňişligine goýup, aýagyny ýuwaşlyk bilen sokup, meniskusyň kosmosa we daşardan hereket edýändigini duýýarlar, agyry bilen bilelikde oňyn.
Dyz bogun artrografiýasy, ýygy-ýygydan ulanylýan anyklaýyş guraly bolup, şikesleriň lokalizasiýasyna kömek edýär. Käbir ýagdaýlarda henizem ulanylsa-da, kem-kemden täze synag usullary bilen çalşyryldy. Artroskopiki barlagda tassyklama derejesi 90% -e çenli bolup, operasiýa üçin ulanylyp bilner, ýöne orta meniskusyň yzky şahyny synlamakda çäklendirmeler bar. MRI bogun ýumşak dokumalaryň şikeslerini anyklamak üçin gymmatlydyr.
Medial girew baglanyşygy (MCL) şikes
Injuryaralanmadan soň, güýçli agyry dyz bogunlarynyň orta tarapynda ýüze çykýar, ýeňilleşýär we soň güýçlenýär, bu orta çişmä we ekhimozyň döremegine sebäp bolýar. Dyz çeýeliginiň 30 ° derejesinde, adaty bolmadyk giňişlik açylyş duýgusy duýulýar, MCL dartgynlylygy peselýär we polo positiveitel valgus stres synagy bolýar. Ikitaraplaýyn deňeşdirme üçin valgus stres rentgen şöhlelerini ýerine ýetirmek, täsir eden tarapdaky bilelikdäki giňişligiň 10 ° -dan gowrak ýokarlanandygyny görkezýär, bu bolsa MCL-iň doly ýarylmagyny we öňdäki haçly baglaryň şikeslenmegini görkezýär. MRI has anyk diagnoz berýär.
Gapdal girew baglanyşygy (LCL) şikes
Näsaglarda köplenç dyz bogunlarynda içki güýç, şikesden soňky gapdal dyz agyry, çişmek we ep-esli süýümli kelle döwükleri bolýar. Goňşy gurluşlara şikes ýetenlerinde, degişli alamatlar ýüze çykýar. Walgus stres polo isitel, LCL dartgynlylygyny peseldýär, aç-açan näziklik we adaty bolmadyk açyş duýgusy. Walgus stres rentgen şöhleleri täsir eden tarapdaky bilelikdäki giňişligi görkezýär.
Öňki haç çyzgysy (ACL) şikes
ACL şikesleri köplenç ýiti dyz bogun şikesleri, ýyrtylma duýgusy, dyz bogun agyrylary, durnuksyzlyk, hereketleri gaýtalap bilmezlik ýa-da maşk etmegi dowam etdirmek sebäpli ýüze çykýar. Soňraky bogun çişmegi we gemartroz ýüze çykýar we çekiş synagy oňyn. Aciti agyr agyry köplenç jikme-jik synaglary kynlaşdyrýar, ýöne barlaglar anesteziýadan soň ýa-da ýiti döwürden soň geçirilip bilner. Oňyn daşky çekiş synagy, Laçman synagy, pivot çalşygy synagy we jerk synagy ACL-iň şikesini görkezýär. Näsagyň aýagynyň asylmagy bilen geçirilen Laçman synagy, ACL-iň şikesini görkezýär. Awulsion döwükleri ýüze çykarmak üçin rentgen şöhleleri anyklaýyş taýdan manyly. Şol bir wagtyň özünde daşky çekiş synagy rentgen şöhleleri ACL-iň şikesini görkezýän öň tibial süýşmäni görkezýär. MRI has takyk diagnozy üpjün edýär.
Yzky haç çyzgysy (PCL) şikes
PCL şikesleriniň alamatlary ACL şikeslerine meňzeýär we ýiti şikesleriň anyk taryhy bar. Yzky çekiş synagy polo isitel we diagnoz üçin rentgen şöhleleri geçirilip bilner. Synag stolunda takmynan 90 ° dyz çeýeliginde iki aýagy bilen supine ýatan hassalar yzky tibial sagany başdan geçirip bilerler; synag geçiriji hassanyň femuryny uzakda saklap, böwrüni we dyzyny çeýe edeninde, proksimal tibiýanyň yzky hereketi PCL-iň ýarylmagyny görkezýär. Rentgen şöhleleri PCL awulsiýa döwüklerini görkezýär. PCL şikeslerini anyklamak üçin MRI has takyk.






